Pamiętajmy, że miarą naszego człowieczeństwa jest to, jak traktujemy słabszych. A o nieszczęśliwych ofiarach Akcji T4 w Obrzycach i innych szpitalach psychiatrycznych mówmy i piszmy z należnymi im godnością i szacunkiem.

Tekst: PFRON Oddział Lubuski

22 września 2025 r., po raz pierwszy, obchodziliśmy Dzień Pamięci Ofiar Zagłady Osób z Zaburzeniami Psychicznymi na terenach okupowanej Polski podczas II wojny światowej.

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej w 2024 roku podjął uchwałę w sprawie ustanowienia Dnia Pamięci Ofiar Zagłady Osób z Zaburzeniami Psychicznymi na terenach okupowanej Polski podczas II wojny światowej. Jak przypomnieli posłowie w dokumencie, zagłada osób chorych psychicznie podczas II wojny światowej w okupowanej Polsce była jedną z pierwszych zbrodni ludobójczych III Rzeszy. „Wśród sprawców tych zbrodni wymienić trzeba Herberta Langego, który kierował mordami na pacjentach szpitali psychiatrycznych na ziemiach polskich”.

– Chorzy psychicznie zarówno na podbitych terytoriach, jak i w samych Niemczech (około 200 tys. osób w ramach tzw. akcji T4) uznani za ,,niezdolnych do współżycia społecznego i wiodących żywot niegodny życia” posłużyli funkcjonariuszom państwa niemieckiego do przetestowania skutecznych metod zabijania ludzi na skalę przemysłową – napisano w uchwale.

Data podjęcia uchwały nie jest przypadkowa. – Ten haniebny proceder na ziemiach polskich rozpoczął się najprawdopodobniej już w trzecim tygodniu wojny. Znamy konkretną i pewną datę planowej eksterminacji pensjonariuszy Krajowego Zakładu Psychiatrycznego w Kocborowie na Pomorzu- 22 września 1939 r. Tam mordowano także dzieci i dorosłych pacjentów przywiezionych z Niemiec – podkreślono w dokumencie.

Posłowie zaznaczyli również, że oddając hołd pomordowanym, należy pamiętać o heroicznej postawie polskich psychiatrów, pielęgniarek i personelu medycznego, którzy próbowali uchronić pacjentów od śmierci.

– Sejm Rzeczypospolitej Polskiej pragnie złożyć hołd tym najsłabszym, całkowicie bezbronnym ofiarom ludobójczych zbrodni III Rzeszy i utrwalić pamięć o ich losie. Dlatego ustanawia dzień 22 września Dniem Pamięci Ofiar Zagłady Osób z Zaburzeniami Psychicznymi na terenach okupowanej Polski podczas II wojny światowej. – podsumowano.

Warto przypomnieć, że w związku z 85. Rocznicą rozpoczęcia Akcji T-4 w Szpitalu Psychiatrycznym w Międzyrzeczu-Obrzycach, PFRON Oddział Lubuski, wspólnie z Fundacja Miejsce Pamięci Obrzyce/ Gedenkstätte Obrawalde oraz Samodzielny Publiczny Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w M-czu, 1 września rozpoczął akcję edukacyjną dotyczącą upowszechnienia wiedzy o tych wydarzeniach.