Oddział XII to obecnie oddział rehabilitacji neurologicznej, gdzie pacjenci odzyskują sprawność m.in. po wylewach i udarach. Został otwarty po rozbudowie szpitala w 1908 r. i znajduje się po tzw. męskiej stronie. Służył jako pomocniczy oddział przyjęciowy, podobnie jak Oddział II po stronie żeńskiej. W latach 30. dobudowano do niego radiologię.
Podczas II wojny światowej personel nazwał go tajemniczo: „Baltenhaus”.
Co ma Oddział XII wspólnego z Morzem Bałtyckim? Czy losy tego niepozornego oddziału są burzliwe jak morze?
Nie do końca.
Nazwa „Baltenhaus” wiąże się z akcją przesiedleńczą prowadzoną przez Niemców w pierwszych latach II wojny światowej, zwaną „Heim ins Reich” (Powrót do Rzeszy). W jej ramach sprowadzono z Litwy, Łotwy i Estonii ponad 100 tys. „Niemców Bałtyckich”, czyli „Baltendeutsche”.
Dlaczego Niemcy sprowadzali do Rzeszy swoich pobratymców, zasiedziałych od wielu pokoleń w republikach baltyckich?
W wyniku paktu Ribbentrop-Mołotow z 1939 państwa bałtyckie zostały włączone w strefę wpływów ZSRR a Niemcy zastrzegli sobie możliwość ewakuowania mniejszości niemieckiej z tych obszarów.
Duża grupa wysiedlonych „Baltendeutsche” przybyła statkami do portu w Świnoujściu i finalnie znalazła się w Szczecinie. Tu Gauleiter Prowincji Pomorze, Franz Schwede, zdecydował o skierowaniu ich do tzw. obozów przejściowych, które często mieściły się w opróżnionych sanatoriach bądź szpitalach psychiatrycznych tej prowincji. Jednym z takich „Durchgangslager” był kompleks szpitalny Meseritz-Obrawalde. Tu miała nastąpić selekcja przybyszy z krajów bałtyckich: silni, zdrowi i młodzi mogli się przydać pracując dla III Rzeszy, a słabi, starzy, chorzy lub upośledzeni mieli zostać eksterminowani. Za tymczasowe schronienie służył im Oddział XII.
Na wykształconych przedstawicieli „Baltendeutsche” czekała praca w służbie zdrowia czy administracji państwowej III Rzeszy. Rolnicy bądź rzemieślnicy mieli oczekiwać w budynkach szpitalnych na przejęcie gospodarstw lub warsztatów odebranych przemocą Polakom z Kraju Warty. Właśnie z powodu przemocy i wypędzania Polaków z ich majątków, „Baltendeutsche” i „Schwarzmeerdeutsche” kojarzyli się polskiej ludności bardzo źle.
Po zakończeniu akcji przesiedleńczej Niemców Bałtyckich Oddział XII i otaczające go 4 oddziały zostały przekształcone w 1943 r. w klinikę leczenia chorób płucnych. Ta podlegająca administracji w Szczecinie placówka, funkcjonowała w Szpitalu Psychiatrycznym w Obrzycach aż do 29 stycznia 1945 r.
Fot. Archiwum Fundacji, Bundesarchiv Deutschland.
Opis Oddziału XII na specjalne życzenie Pana Stefana Furtaka.
